Je tuin zonder pesticiden doen groeien en bloeien gaat heel goed als je met de natuur meewerkt in plaats van er tegenin te gaan. Een goed begin is eigenlijk al het halve werk. Door op voorhand een goed ontwerp te maken, voorkom je heel wat onnodig werk en problemen zoals planten die niet willen groeien of ongewenste kruidgroei. Wij geven je alvast een duwtje in de rug.

Breng je tuin in kaart

In je tuin gebeurt er heel wat: eten, lezen, spelen, groenten telen, ontspannen. Bovendien moet de tuin er ook nog het hele jaar mooi uitzien. Een goed ontwerp maken is dus een complex proces. Je zult op flink wat vragen een antwoord een antwoord moeten geven: waar ligt mijn tuin, hoe is hij georiënteerd, hoe ziet de omgeving eruit, hoe zit het met zon en schaduw,…?

Het is interessant om een bodemanalyse te laten uitvoeren voor je van start gaat. Dan weet je zeker op welk bodemtype je tuiniert. Zon en schaduw in je tuin kun je zelf in kaart brengen op een tekening. Observeer waar de zon in je tuin komt op 21 maart of 21 september (dan zijn dag en nacht even lang) en gedurende welke tijdspanne.

   

Voor een ecologisch tuinontwerp zijn bodem en hoeveelheid zonneschijn een vast gegeven. Al de rest – wat komt waar, welke planten komen er, welke materialen worden gebruikt – wordt daarop gebaseerd. Met kennis van de natuurlijke successie, de verschillende groenvormen en de standplaatsvereisten van planten maak je een ontwerp dat past, dat succesvol is en waarvan het onderhoud is afgestemd op wat haalbaar is.

Natuur als inspiratie voor je tuin

Het is niet zo dat je tuin honderd procent 'natuur' is, maar een tuin is wel een buitenruimte waar planten groeien en beestjes op bezoek komen. Hij is bovendien blootgesteld aan alle mogelijke weersomstandigheden. Een tuin is dus geen statisch geheel; er spelen zich allerlei natuurlijk processen af. Bespaar je mogelijke teleurstellingen en onnodig werk door hiermee rekening te houden bij de inrichting en aanplanting.

Als je de natuurlijke successie van vegetaties begrijpt, kun je redelijk goed voorspellen wat er met je tuin gaat gebeuren en wat je moet doen om je tuin te houden zoals jij hem wilt.

   

Van pionierplanten tot bos

Een braak stuk grond wordt al snel ingenomen door pionierplanten. Hun zaadjes kunnen jarenlang in de grond zitten, totdat ze bij het verstoren van de grond opeens weer licht zien. Na een regenbui ontkiemen en groeien ze razendsnel en ze krijgen nog hetzelfde jaar bloemen. Vaak zijn het ijle planten, denk maar aan harig knopkruid, klaprozen en kamille. Deze planten zijn perfect voor een bloemenakker, maar ze duiken vaak ook op waar ze niet gewenst zijn.

Tussen deze pioniers kan, als de bodem verder niet verstoord wordt, aangewaaid graszaad een plek vinden om te kiemen. Gras doet er wat langer over om te groeien, maar het vormt een compact geheel met een dicht wortelstelsel. De bodem krijgt een dik, groen deken en voor de pioniers is er op den duur geen ruimte meer. Planten als margrieten, madeliefjes en boterbloemen vinden wel een plek tussen de grassen en vormen samen een bloeiend grasland of een bloemenweide.

Als je een grasland niet maait of laat begrazen, dan zorgt de jaarlijkse cyclus van groei en afsterving voor een groeiende rijkdom aan organisch materiaal en voedingsstoffen ind e bodem. Ideaal voor de wat stevigere, meerjarige kruiden die hoog opschieten: smeerwortel, brandnetel en kaasjeskruid bijvoorbeeld. We noemen ze ruigteplanten en je vindt er vele van terug onder de vaste planten in bloemenborders.

Na verloop van tijd ontwikkelen zich ook houtige gewassen, struiken en bomen dus. Er ontstaat een dichte begroeiing met soorten zoals wilde braam, meidoorn en hier en daar jonge boompjes van berk en wilg. Binnen dit dichte struweel kunnen zich ook boomsoorten ontwikkelen die in een jong stadium liever schaduw dan zon hebben, zoals beuken. Uiteindelijk - na tientallen jaren - ontstaat er een bos met hoge bomen.

De struiken van het struweel verkiezen de rand van het bos, waar meer zon komt. De onderbegroeiing wordt minder dicht en op de bodem groeien lage kruidachtigen, varens en mossen. Met het bos bereikt de successie haar hoogtepunt en de natuur een vorm van evenwicht.

Successie en groenvormen in je tuin

De verschillende groenvormen in je tuin hebben allemaal een verband met een van de successiestadia uit de natuur.


Stappen naar een ecologische tuin...

http://velt.be/sites/files/content/articles/stappen_naar_een_ecologische_tuin.jpgStappen naar een ecologische tuin: aanleg en beheer is een praktisch en mooi siertuinboek dat je stap voor stap begeleidt bij de aanleg en het beheer van een ecologische tuin.

De auteurs vertrokken telkens vanuit de vraag: "Hoe doe ik het?" Het boek neemt niet de tuin-en landbouwcultuur als uitgangspunt, maar de natuurlijke processen. Dat wil niet zeggen dat een ecologische tuin een wildernis is. Wie inzicht heeft in natuurlijke processen, weet wat hij kan verwachten en hoe hij ermee om moet gaan.

Zelfs wie nog nooit in de tuin heeft gewerkt, kan met Stappen naar een ecologische tuin aan de slag. Uiteraard vinden ook gevorderde tuiniers heel wat informatie in dit standaardwerk. Tegelijkertijd is het een mooi boek met veel aandacht voor inspirerende foto's.

 


(C) Foto's: François De Heel, Tijl Vercaemer en Wikimedia