Vol enthousiasme willen we vertellen over Velt. Veertig jaar jong is ze, onze vereniging. Wij zijn met 14.500. We zijn samen, we zijn eco en we zijn actief. Drie woorden waarachter een wereld van ideeën en belevenissen schuilgaat. Drie woorden waaraan stukjes verleden, heden en toekomst van Velt kunnen vastgeknoopt worden.

Samen

De spirit om samen dingen te doen, dat is typisch voor Velt. Hierdoor stralen mensen van vreugde, voldoening en trots. Het beeld op de cover van de feestbrochure van Seizoenen spreekt voor zich. Meer dan ooit zijn mensen samen aan het tuinieren of koken en dat geeft een mooi gemeenschapsgevoel bij Velt. De pioniers uit de beginjaren herkennen ongetwijfeld dat gevoel om samen één lijn te trekken. AMSAB, de beheerder van ons archief zegt hierover: ‘De visie van Velt was pluralistisch; alle meningen over wat biologische land- en tuinbouw hoorde te zijn, kwamen zonder onderscheid aan bod. Vanaf de eerste jaren was Velt een succesverhaal. Het aantal leden en het aantal afdelingen steeg spectaculair. De vereniging was ambitieus: ze wilde alle telers bereiken, zowel professionele als amateurs.’

Ambitie en openheid voor verschillende meningen, kenmerken Velt nog altijd: al wie ecologisch de handen uit de mouwen wil steken in tuin of keuken, thuis of in de buurt, is welkom bij ‘de Velt’, zoals de ‘oude rotten’ onze beweging nog altijd noemen. Een jubileum is een moment om stil te staan en achterom te kijken. Tegelijkertijd kijkt Velt vooral vol vertrouwen naar de toekomst. Zoals de Velt-pioniers 40 jaar geleden pionieren we vandaag in samentuinen, permacultuurtuinen, volkskeukens of stadslandbouw… We brengen nieuwe ideeën in de praktijk, leren en experimenteren en dat gebeurt weleens met vallen en opstaan. Maar dat mag. Het zijn initiatieven die er toe doen en waarbij iedereen de kans krijgt om mee te doen, informeel en gezellig.

Eco

In Velt hebben amateur- en professionele telers ruim 10 jaar lang samengewerkt om al experimenterend, schrijvend en docerend de ‘biologische landbouw’ te ontwikkelen, inclusief een biologisch garantielabel en bijbehorende lastenboeken en controles. De kennis werd in 1982 gebundeld in het Handboek Ekologisch Tuinieren [sic], waarvan er sindsdien ruim 50.000 zijn verkocht. Ons handboek is wijd en zijd bekend bij tuiniers, tot diep in Nederland krijgen we te horen: ‘Oh ja Velt, jullie hebben toch dat geweldige boek gemaakt, he?’ Ja, hoor! En er is goed nieuws, want het boek werd in 2014 grondig herwerkt, met actuele kennis en nieuwe illustraties. We blijven wel trouw aan het oorspronkelijke boek: een vuistdikke no-nonsense bijbel voor de ecologische moestuinier.

Gaandeweg groeiden de amateur- en de professionele werking uit elkaar. Een nieuwe beleidstekst bakende in 1994 de prioriteiten duidelijk af. Velt moest zich focussen op de verdediging van consumentenbelangen, de ondersteuning van de afdelingen en de opleiding van lesgevers. Alles wat met labels, controle en certificatie te maken had, stootte Velt af. Die Velt-loot is intussen uitgegroeid tot een bloeiende professionele biosector, gedragen door BioForum Vlaanderen.

Eco is natuurlijk meer dan de moestuin. In de levensloop van Velt komen er stap voor stap domeinen bij. Vrijwilligers schreven een ecologische visie op de siertuin, echt baanbrekend werk en nog altijd actueel, want tot op vandaag ligt er een grote uitdaging in de ‘niet-eetbare tuin’. Daar loopt het nog altijd de spui(t)gaten uit wat kunstmest- en pesticidengebruik betreft, tot groot verdriet van bijen en van het biodiverse tuinleven. Kennis over ecologisch openbaar groen? Velt leverde een gewaardeerde bijdrage en ijvert voor nul-pesticidengebruik. Ecologische voeding kreeg zijn eigen bijbel in 1994 en in de periode van de vele voedselschandalen (varkenspest, dolle koeienziekte, dioxinecrisis) toonde Velt aan veel gezinnen en scholieren de weg naar een gezond en duurzaam voedingspatroon.

Aan de grondslag van de zeer praktische Velt-adviezen voor ecologisch leven in huis, keuken en tuin, vind je visie en waarden. Velt promoot ecologie bij mens en samenleving. Misschien ervaar ook jij ‘eco’ als levenskunst, iets om van te genieten en te delen met je vrienden. Verstilling, rust, nieuwe energie … dat is wat velen vinden boven kookpan of plantbed. Maar eco is misschien ook een mening waarvoor je wilt opkomen, die je wilt uitdragen. Leven met een kleine ecologische voetafdruk en een directere voeling met de aarde. Zorgen voor die aarde en je directe omgeving, zorgen voor elkaar en je buurt. Zorgen voor het ‘eerlijke aarde aandeel’: niet te veel beslag leggen op water, voedsel en grondstoffen van mensen elders in de wereld.

Actief

Actief zijn betekent bij Velt in de eerste plaats de handen uit de mouwen steken, met gezond verstand tuinieren, koken en leven. Maar ook activisme, opdat de dingen veranderen. Het recht op voedsel is wat Velt drijft. Niet het recht om voedsel te ontvangen, maar het recht om voedsel te produceren. Mensen moeten zich kunnen uitspreken over wat hen belemmert en onrecht kunnen aanklagen.

Doorheen de jaren is Velt blijven vertrekken van de ecosystemen als basis van alle leven, en dat met de nodige strijdvaardigheid en moed, zéker in de beginjaren. Zo vertelt Velt-grondlegger Jan Heymans over zijn pioniersjaren: ‘Op de tuinbouwschool begon ik in de lessen andere accenten te leggen, ik vertelde over biologisch tuinieren. Bij de jongens kwam dat vrij goed over, maar niet altijd bij de vaders, die thuis een bedrijf hadden. Sommigen legden weleens klacht neer bij de directeur, onder de dreiging hun zonen naar een betere school te sturen, zodat ik dan op het matje werd geroepen.’

Dat was in de jaren ’50 van de vorige eeuw. Dergelijke moed voor de ecologische zaak, wie van ons heeft die vandaag nog? We weten wat er moet gebeuren, nu nog maken dat het er écht komt. We zijn al goed op weg. Velt bouwt als beweging overtuigd mee aan een wereldwijd netwerk van kleine groepen die weten dat het anders moet en kan. Een netwerk dat zich spiegelt aan hoe bijen bestuiven en micro-organismen zorgen voor een levende bodem. Een netwerk dat mensen met elkaar verbindt en veerkrachtig maakt. Wat ons weer bij een Velt-tuinwijsheid brengt: we willen een veerkrachtige tuin, want veerkracht zorgt voor een vlotte natuurlijke aanpassing aan veranderende omstandigheden.


Fotoverslag: '40 jaar Velt' - Felixpakhuis in Antwerpen


Presentatie '40 jaar Velt' door Amsab

(C) Foto: Bo Heymans