Een verrassende verschijning op de markt in Tilburg. Tussen de appels, peren, kaas en kippen staat VOF De Jannen, oftewel een Nederlandse Jan die in België woont en een Belgische Jan die in Nederland woont. Hun doel: ons weer leren werken met duurzaam, eerlijk en betaalbaar hout in de vorm van eiken planken.

Van plank naar tafel

Jan Velden (56) heeft een verleden als meubelmaker, maar is momenteel actief in de renovatie van huizen, vooral met ecologische materialen. Jan Van den Bulck (60) werkte voor een groothandel van meubels, maar legde zich toe op decoratie met natuurmaterialen. Zo kwam hij in Noord-Frankrijk in contact met heel wat kleine zagerijen. ‘Die konden de concurrentie met de grote bedrijven niet meer aan en gingen één na één over de kop’, vertelt hij. ‘Tegelijkertijd stelde ik vast dat er in Vlaanderen en Nederland een ambacht aan het verdwijnen is, want weinig mensen weten nog hoe je van een aantal planken mooie plantenbakken, tafels of stoelen kunt maken. Een antwoord op die twee fenomenen is VOF De Jannen.’

Op de markt

Concreet betekent het dat de Jannen met eiken planken de markt op gaan. Letterlijk en figuurlijk, want je vindt hen regelmatig op de zaterdagmarkt in Tilburg. ‘Dat is voor de bezoekers vaak wel een raar zicht, want wij staan daar niet alleen om iets te verkopen maar meer om de mensen te onderrichten en enthousiast te maken. We hebben planken en gereedschap bij en staan daar te werken. We willen de mensen tonen wat ze zelf met eiken planken kunnen doen. Vaak willen ze onze producten kopen. Daarom werken we nu ook al samen met enkele sociale organisaties die producten maken met ons hout en ze op hun beurt verkopen. Maar in essentie gaat het ons erom mensen in beweging te brengen rond een eerlijk en duurzaam product als eikenhout.’

Duurzaam

Het eikenhout uit Noord-Frankrijk bevat veel tannines en valt daarom in de duurzaamheidsklasse 2. ‘We werken met kleine bedrijfjes: vaak idealisten die lapjes bosgrond opkochten en er volgens een ecologisch plan aan bosbeheer doen. Eerlijkheid en transparantie dragen ze hoog in het vaandel, want als het plan zegt dat er elf eiken gekapt worden dit jaar, dan worden er elf eiken gekapt, zelfs als de prijs van eik erg hoog staat. Het hout is niet altijd gecertificeerd, maar het beantwoordt wel aan strenge duurzaamheidsnormen. De Jannen geven de zagerijen een eerlijke prijs voor een duurzaam product. ‘Maar het blijft een plank en geen afgewerkt product. De meeste mensen zijn erg verbaasd als ze zien dat eik echt niet duur hoeft te zijn.’

Moestuinbak

Tijdens hun werksessies op de markt kwamen De Jannen in contact met moestuiniers en allerlei samentuinprojecten. Daar zagen ze dat de moestuin een ideale bestemming is voor de jannenplank. ‘Met twee grote planken timmer je zo een moestuinbak in elkaar, zonder allerlei troep om de planken langer tegen rotting te beschermen. Ik zeg niet dat onze eiken planken niet rot worden, dat doen ze op termijn allemaal. Maar het duurt wel heel erg lang en als onze plank rotten voegen ze iets toe aan de natuur in plaats van die te belasten.’

Probeer het zelf!

De Jannen komen op 10 maart 2018 naar de Velt-vrijwilligersdag in Leuven. Met hun kraam – niet meer dan een lading planken en gereedschap – willen ze de Velt-vrijwilligers prikkelen om iets met eiken planken te doen in de afdeling, werkgroep of samentuin. ‘We komen met het doel om mensen te inspireren om weer met echt en onbehandeld hout uit eigen regio aan de slag te gaan. Moestuinbakken, composteerbakken, picknicktafels: jullie kunnen het allemaal zelf maken. Bij twijfel of onwetendheid ondersteunen we jullie graag.’


Vraag gratis je Seizoenen: het Velt-magazine

Dit artikel verscheen in Seizoenen, het tweemaandelijks magazine van Velt. In elk nummer ontdek je meer dan 40 pagina’s over ecologisch tuinieren, koken en leven. Met heel wat praktische tips waarmee je gemakkelijk zelf aan de slag gaat.

 

(C) Tekst: Barbara Creemers, foto's: Karla Hoffman